چگونه گفت وگوی موثر داشته باشیم؟ توانايي گفتگوي روان و مناسب ، يكي از عوامل كليدي موفقيت افراد در زندگي و شادماني شخصي است. اساسي ترين و مهمترين عاملي كه شما را به صورت شخصي درميآورد كه همه مايل به صحبت با او هستند، اعتماد به نفس شماست.
در حقيقت مردم هميشه در گفتگو شما را همان طور كه خودتان را ارزيابي ميكنيد، ميپذيرند. اگر تصور كنيد هيچ گونه مهارت اجتماعي نداريد، ديگر مردم هم شما را همين گونه خواهند ديد. افراد هميشه وضعيت احساسي و عاطفي شما را ميگيرند و آن را به خودتان منعكس ميكنند.
اگر شما موضعي دفاعي يا نامطمئن داشته باشيد يا برعكس، اهل آرامش و گشادهرويي باشيد، طرف مقابل گفتگو آنها را ميگيرد و به شما برگشت ميدهد. پس هميشه به اين مهم توجه داشته باشيد كه احساس خوبي را در طرف مقابل خود به وجود آوريد؛ چراكه شما نميتوانيد كاري كنيد كه همه دوستتان بدارند؛ ولي ميتوانيد نشان دهيد كه ديگران را دوست داريد.
به گفته ريموند مورتيمر انگليسي، گفتگو بازي تنيس نيست كه در آن سرويس طرف مقابل را با يك ضربه به او برميگردانيد؛ بلكه بازي گلف است كه در آن هركس توپ خودش را پرتاب ميكند. هيچ چيز بيش از اين ضربالمثل به شما براي اي
در پايان
ن كه گفتگوكننده اي نمونه باشيد، كمك نميكند. نگه داشتن توپ در هوا هنر است و هدف مورد نظر در بيشتر گفتگوها محسوب ميشود، پس بهتر است در گفتگو به اصول زير توجه كنيد:
- بيشتر از واژه شما استفاده كنيد تا واژه من. البته منظور اين نيست كه هرگز واژه من را به كار نبريد، ولي زماني كه تعداد من به كاربرده شده بر تعداد شما فزوني ميگيرد، نوعي كاهش علاقه در طرف مقابل ايجاد ميشود.
- هنگام گفتگو، زماني كه در گروه قرار داريد، به تكتك افراد نگاه كنيد و حالتي شاداب به چهره خود بدهيد. اگر دلشكسته و يا ناراحت هستيد، سعي كنيد اين احساسات خود را بستهبندي كنيد و براي زماني ديگر بگذاريد؛ چراكه بروز اين احساسات در واقع هيچ كمكي به شما نميكند.
- سعي كنيد طوري عمل كنيد كه همصحبت شما احساس كند با او همساز و همموج هستيد؛ چراكه ما به طور طبيعي نسبت به كساني كه با ما موافقت ميكنند، احساس گرمي و صميميت ميكنيم.
- از واژههاي ما، مال ما، خودمان و به ما به منظور برقراري نوعي نزديكي و پيوند، نوعي احساس سرنشين يك قايق بودن استفاده كنيد.
- حتما دليلي وجود دارد كه گفتهاند كم گوي و گزيده گوي. تصور نكنيد بايد با گفتن موضوعاتي هيجانانگيز و جسارتآميز در گفتگو شركت كنيد يا حتي سخناني اديبانه يا روشنفكرانه بگوييد. گفتگو درباره موضوعات جاري روزانه هميشه مناسب و قابل قبول است.
كنترل زبان
اصولا كنترل بعضي حالات زبان بدني دشوار است ازجمله خجالت كشيدن و سرخ شدن، انقباض عضلات صورت، ادا و اصول و شكلكهاي ناخواسته و پلك زدن سريع. تنها راه درمان اين گونه واكنشهاي غيرارادي، تقويت اعتماد به نفس و سطح آرامش خودتان است. زماني كه خود را به عنوان گفتگوكنندهاي توانا و كاردان نگاه كنيد، اين واكنشها محو ميشود. شكلهاي ديگر زبان بدني كه لازم است هنگام گفتگو كنترل شود عبارتند از:
- نگاه كردن مداوم به ساعت خودتان
- ور رفتن با مداد، قلم و ديگر اشياء
- بيقراري
- بازي با حلقه و انگشتر
- خنديدن مضطربانه يا خيلي بلند
- خاراندن سر و چانه
- پيچاندن سبيل
بيشتر اين رفتارها از سوي كساني انجام ميشود كه هرگز متوجه كارهاي خود نيستند و احساسي ناشي از اضطراب و ناامني دارند. حركات بدني در صورتي كه به گونهاي افراطي انجام شوند و معتدل باشند، ايرادي ندارد. ممكن است از خودتان بپرسيد چه حركت بدني را ميتوانيم انجام دهيم؟ پاسخ اين است كه بهترني حركت بدني لبخندي خوب و حركت گاه به گاه و بامعناي سر است. اين حركت گاه به گاه سر به طرف مقابل ميفهماند كه شما به حرفهاي او توجه و دقت كامل داريد. ولي در خصوص خنده ميتوان گفت خنده مهمترين زبان بدني است كه به طرف مقابل ميفهماند شما مهربان، خوشخو، راحت و پذيراي طرف مقابل هستيد. كشش طبيعي نوع بشر اين است كه احساس ابراز شده از سوي طرف مقابل خود را منعكس كند. بنابراين اگر شما لبخند بزنيد، به احتمال قريب به يقين طرف مقابلتان هم به شما لبخند خواهد زد.
چگونه و چه وقت لطيفه بگوييم
چه چيزي بامزه و خندهدار است؟ پاسخ ساده به اين پرسش اين است: چه كسي ميداند؟ لطيفهاي كه يك نفر را از خنده رودهبر ميكند، ممكن است با نگاه متحير ديگري روبهرو شود. به طور كلي، در هر جمع كاري يا اجتماعي كه بيش از 2 نفر در گروه همصحبت شما هستند، دور لطيفهها را خط بكشيد. اگر تنها 2 نفر حضور دارند كه شامل بهترين دوستتان است، ادامه دهيد و لطيفه بگوييد. به طور قطع، تعداد اندكي از مردم از نظر موقعشناسي، تشخيص، مناسبت، اختصار كلام و ارائه لطيفه كامل و بيعيب و نقص هستند. براي لطيفه گفتن زمان مشخصي وجود دارد (در نيمه وقت بازي، بعد از شام با خانواده، موقع پيادهروي با دوستان).
در حقيقت لطيفه هرگز جزو گفتگو محسوب نميشود و اگرچه لطيفهاي بموقع ممكن است بحث و گفتگويي به راه اندازد، ولي خجالت و شرمساري ناشي از لطيفهاي بيمزه، مساله مهمتري است. شما هم در صورتي در گفتن لطيفه موفق خواهيد بود كه:
- لطيفهتان را با توجه به موضوع گفته شده ميزان كنيد و اگر ربطي به موضوع مورد گفتگويتان نداشت، آن را نگوييد.
- از گفتن لطيفههاي ناجور خودداري كنيد. صرفنظر از اينكه شنوندگان شما بسيار بخندند، چرا كه شما به عنوان شخصي نه چندان موقر در ذهن شنوندگان باقي خواهيد ماند.
- از گفتن لطيفههاي نژادي، مذهبي و جنسي خودداري كنيد. اين كار در اصل ارزش ندارد.
- هرگز راجع به يكي از اعضاي گروه، در خصوص نام، عادتها، محل تولد، شغل، ظاهر يا گذشته شخص لطيفهاي نگوييد چرا كه هيچ كس دوست ندارد به اين نحو انگشتنما شود.
در حقيقت جهان به خنده نياز دارد و خوشخلقي در همه جا موجب موفقيت ميشود. بنابراين مسائلي كه در بالا در مورد لطيفه گفته شد، به معناي خفه كردن روحيه شاد يا طرفداري از يك گفتگوي خشك و جدي نيست، بلكه منظور اين است كه به خاطر داشته باشيد گفتگو ارتباطي دوطرفه است كه بعضي افراد اين موضوع را فراموش ميكنند. پس گاهي بهتر است لطيفههايمان را براي اعضاي خانواده و دوستان نزديك خود نگهداريم.
گفتگو در مكانهاي عمومي
زمانهايي ميرسد كه شما مجبوريد در جاهاي مختلفي و در فاصله بين خانه و محل كار خود چند كلمهاي با افراد مختلف صحبت كنيد. محلهايي مثل سوپرماركت، كتابفروشي، خشكشويي، اتاق انتظار پزشك، پارك و دهها محل ديگر. افرادي كه در مكانهاي عمومي با آنها برخورد ميكنيد، دو دستهاند: كساني كه آنها را ميشناسيد و افرادي كه برايتان ناشناس هستند. گفتگو با آشنايان به مراتب راحتتر است و ميتوانيد حرفهاي شخصي زيادتري بزنيد اما با غريبهها بايد مودبانهتر و رسميتر برخورد كنيد. در مكانهاي عمومي، در موقعيتهاي مناسب بهتر است:
- با لبخند و تكان دادن سر با ديگران خوش و بش كنيد. سلام طرف مقابل را در همان سطحي كه ابراز شده، پاسخ دهيد.
- به حريم شخصي ديگران احترام بگذاريد. زماني كه كسي لباس غيرعادي پوشيده است يا چيز غيرعادي را مطالعه ميكند، از او نخواهيد دليل آن را براي شما توضيح دهد.
- در مورد افراد غريبه اجباري نداريد كه سخن خود را با گفتن نام خود و دست دادن شروع كنيد.
- چنانچه طرف مقابل به تمايل شما در صحبت كردن پاسخ نميدهد، هرگز به گفتگو كردن اصرار نكنيد.
- از طرح پرسشهاي بسيار شخصي و خصوصي مانند «آيا شما ازدواج كردهايد؟» و يا «چند سالتان است؟» بپرهيزيد.
اصولا موضوعات مطلوب در مكانهاي عمومي ميتواند شامل مواردي چون عقايد، مشاهدات شما، موضوعات مهم مطرح شده در روزنامهها، آب و هوا و محلهاي موردنياز باشد و از پرداختن به موضوعاتي چون بيماريها، ناراحتيها، موضوعات جدالبرانگيز، پرسشهاي شخصي (حقوق و دستمزد افراد) و لطيفههاي نامناسب بپرهيزيد.
گفتگو در محيط كار
گفتگوهاي محيط كاري ممكن است روحيه، كارآيي و كار گروهي را تقويت كند، يا هر سه آنها را تحليل ببرد. حرفهايي كه در محيط كار زده ميشود، به اجبار بايد كوتاه و سطحي باشد، زيرا در محيطهاي كاري هيچكس را براي صحبت كردن استخدام نميكنند. در محيط كار شما ميتوانيد موضوعات مورد نظر را در صورتي كه نميخواهيد مستقيم مطرح شوند، به صورت غيرمستقيم ارائه كنيد. اجازه تبادل نظر به كاركنان يا كارگران و تشويق آنان به اين كار، گاهي موجب خلق ايدههاي جديد و بهتر ميشود. همچنين گفتگوهاي مختصر در راهرو، قبل از جلسات و بعد از پايان ساعت كاري روش خوبي براي تبادل نظرات است.
مواردي كه بايد در گفتگوهاي محيط كار در نظر گرفت عبارتند از: